Azərbaycan Respublikasının Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi
Media
Xəbərlər
Bakı Dövlət Universitetinin nəzdində İqtisadiyyat və Humanitar Kollecində maarifləndirici görüş keçirilib
27 aprel 2026-cı il tarixində Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin təşkilatçılığı, Elm və Təhsil Nazirliyinin dəstəyi və Səhiyyə Nazirliyinin ekspertinin iştirakı ilə Bakı Dövlət Universitetinin nəzdində İqtisadiyyat və Humanitar Kollecində“Reproduktiv sağlamlıq və ailə planlaşdırılması” mövzusunda növbəti maarifləndirici görüş baş tutub. Görüşün məqsədi gənclərin ailə həyatına hazırlanması, təhlükəsiz reproduktiv davranışların təşviqi, sağlam uşaqların dünyaya gəlməsi və ailə planlaşdırılması ilə bağlı biliklərin artırılması olub. Tədbirdə Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin əməkdaşı Rafiq Mahmudov və Səhiyyə Nazirliyinin İctimai Səhiyyə İslahatlar Mərkəzinin həkim-metodisti Teymur Ağazadə çıxış edərək tələbələrə ətraflı məlumat veriblər. Çıxışlarda Azərbaycanda demoqrafik təhlükəsizliyin təmin olunması, sağlam nəslin yetişdirilməsi və ailələrin sağlamlığının qorunması istiqamətində görülən işlər xüsusi vurğulanıb. Görüş interaktiv formatda davam edib, tələbələrin sualları cavablandırılıb. Tədbirdə, ümumilikdə, 100-ə yaxın tələbə iştirak edib.
“Gender bərabərliyi ana bətnindən başlayır! Gender əsaslı uşaq seçiminə YOX deyək!” şuarı altında gənclərlə növbəti görüşlər keçirilib
Uşaqların doğulanadək cins seçiminin qarşısının alınması istiqamətində maarifləndirici tədbirlərin davamı olaraq, Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi tərəfindən 23-24 Aprel 2026-cı il tarixlərində növbəti görüşlər keçirilib. Görüşlərdə Səhiyyə Nazirliyinin 1 nömrəli Bakı Tibb Kollecinin və 2 nömrəli Bakı Baza Tibb Kollecinin tələbələri iştirak edib. Dövlət Komitəsinin Ailəməsələləri şöbəsinin müdir müavini Kamila Əliyeva öz çıxışında doğulanadək cins seçiminin uşaqlar arasında cins nisbətinin pozulmasına gətirib çıxardığını vurğulayıb, ölkədə gender balansının qorunması istiqamətində görülən işlər barədə ətraflı məlumat verib. Səhiyyə Nazirliyinin İSİM-in Monitorinq və təhlil şöbəsinin müdir müavini Zümrüd Kazımova isə ailə planlaşdırılmasının düzgün qurulması, ana və uşaq sağlamlığının qorunması, eləcə də hamiləliyin süni şəkildə sonlandırılmasının yaratdığı risklər barədə danışıb. Sonda iştirakçıları maraqlandıran suallar cavablandırılıb, mövzu ilə bağlı İSİM tərəfindən hazırlanan məlumatlandırıcı vəsaitlər təqdim edilib.
Siyasi iştirakın gender ölçüsü: Azərbaycan nümunəsi
Milli Məclisin deputatı Gülşən Paşayeva Məlum olduğu kimi, qadınların siyasətdə iştirakı müəyyən təkamül yolu keçmişdir. Əgər XX əsrin əvvəllərində məqsəd qadınların səs vermək hüququnu tanımaq idisə, XXI əsrdə artıq hədəf qadınların qərar qəbuletmə prosesinin bütün səviyyələrində bərabər iştirakını təmin etməkdir. Ötən illər ərzində Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT) bu istiqamətdə qlobal gündəliyin formalaşmasına əhəmiyyətli töhfə verərək, kişilər və qadınlar üçün bərabər hüquq və imkanların təmin edilməsi istiqamətində bir sıra beynəlxalq sənədlər qəbul etmişdir. Lakin təəssüf ki, hələ də qlobal miqyasda bərabər hüquqların təsbit edilməsi bərabər imkanlara çevrilməmişdir. Bunun səbəbləri arasında əsrlər boyu nəsildən nəsilə ötürülən gender stereotipləri və mədəni normalar, kişilər və qadınlar arasında mövcud olan iqtisadi bərabərsizlik və institusional xüsusiyyətlər göstərilir. Məhz bu kontekstdə coğrafi, tarixi, mədəni və dini amillərin unikal vəhdəti ilə səciyyələnən Azərbaycan nümunəsində qadınların siyasətdə və qərar qəbuletmə prosesində iştirakı xüsusi maraq kəsb edir. Təqdirəlayiqdir ki, Şərqdə qadınlara kişilərlə bərabər seçib-seçilmək hüququ 1918-ci ildə Azərbaycan Demokratik Respublikası dövründə verilmişdir. Siyasi iştirakın gender ölçüsü baxımından bu tarixi fakt öz dövrü üçün olduqca mütərəqqi bir fenomen olmaqla yanaşı hüquqi müstəvidə kişilər və qadınlar arasında bərabərlik prinsipinin ilk dəfə təsbit edilməsi demək idi. Digər tərəfdən, bu prinsipin müəyyən dərəcədə Sovet İttifaqı çərçivəsində “kvota” sisteminin tətbiq edilməsi ilə qorunub saxlanılmasına və bu baxımdan Azərbaycanda qadınların təhsildə, əməkdə və eləcə də ictimai-siyasi həyatda fəal iştirak etməsinə baxmayaraq, onların qərar qəbuletmə prosesində təmsilçiliyi kifayət qədər deyildi. Yalnız 1991-ci ildə Azərbaycan Respublikası öz müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra ölkədə gender bərabərliyinin təmin edilməsi baxımından məqsədyönlü fəaliyyət aparılmağa və bu sahədə müvafiq hüquqi baza yaradılmağa başladı. İlkin olaraq 1995-ci ildə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə qəbul edilmiş Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının "Bərabərlik hüququ"na həsr edilmiş 25-ci maddəsində kişi və qadınların eyni hüquq və azadlıqlara malik olması[1] təsbit edildi. Milli qanunvericilikdə gender bərabərliyinin təmin edilməsi istiqamətində atılmış növbəti addım 2006-cı ilin 10 oktyabr tarixində qəbul edilmiş "Gender (kişi və qadınların) bərabərliyinin təminatları haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu[2]dur. Bu Qanunun məqsədi "cinsi mənsubiyyətə görə ayrı-seçkiliyin bütün formalarını aradan qaldırmaqla, kişi və qadınlara ictimai həyatın siyasi, iqtisadi, sosial, mədəni və digər sahələrində bərabər imkanlar yaratmaqla gender bərabərliyini" təmin etməkdir[3]. Qanunun 5-ci maddəsində gender bərabərliyinin təmin edilməsi üzrə dövlət siyasətinin əsas istiqamətləri, 6-cı maddəsində isə gender bərabərliyinin təmin edilməsində dövlətin vəzifələri öz əksini tapmışdır. Gender bərabərliyinin təmin edilməsi üzrə dövlət siyasətinin əsas istiqamətləri arasında normativ hüquqi bazanın formalaşdırılması, təkmilləşdirilməsi və inkişafı; normativ hüquqi aktların gender ekspertizasından keçirilməsi; gender bərabərliyinin təmin edilməsi üçün dövlət proqramlarının hazırlanması və həyata keçirilməsi və nəhayət gender bərabərliyi mədəniyyətinin təbliği qeyd edilir. Gender bərabərliyinin təmin edilməsində dövlətin vəzifələri isə “cinsi mənsubiyyətə görə ayrı-seçkiliyin bütün formalarının aradan qaldırılması, kişilər ilə qadınlara bərabər imkanların yaradılması, dövlətin idarə olunmasında və qərarlar qəbul edilməsində bir cinsin nümayəndələrinin üstünlüyünə yol verilməməsi üçün”[4] tədbirlərin görülməsidir. Ötən illər ərzində Azərbaycan Respublikası eləcə də qadın hüquqları və gender bərabərliyi məsələlərinə dair bir sıra beynəlxalq müqavilələri ratifikasiya etmişdir. Belə müqavilələr arasında 1992-ci ildə ratifikasiya edilmiş "İqtisadi, Sosial və Mədəni Hüquqlar haqqında Beynəlxalq Pakt"ı, "Mülki və Siyasi Hüquqlar haqqında Beynəlxalq Pakt"ı, 1995-ci ildə ratifikasiya edilmiş BMT-nin "Qadınlara qarşı ayrı-seçkiliyin bütün formalarının ləğv edilməsi haqqında" Konvensiyasını (CEDAW), 2001-ci ildə ratifikasiya edilmiş BMT-nin «Qadınlara qarşı ayrı-seçkiliyin bütün formalarının ləğv olunması haqqında» Konvensiyasının Fakultativ Protokolunu göstərmək olar[5]. Azərbaycan hökuməti bu və digər beynəlxalq müqavilələrə dair ölkədə həyata keçirilən fəaliyyət haqqında müvafiq qurumlara mütəmadi olaraq milli hesabatlarını təqdim edir. Gender bərabərliyinin təmin edilməsi istiqamətində yeni bir mərhələnin başlanğıcı Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1998-ci il 14 yanvar tarixli 668 nömrəli Fərmanı[6] ilə qoyuldu. Bu Fərmanla ölkədə milli mexanizm - qadınlara dair dövlət siyasətinin daha mütəşəkkil şəkildə həyata keçirilməsi məqsədilə Azərbaycan Respublikasının Qadın Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi yaradıldı. "Azərbaycan Respublikasında dövlət qadın siyasətinin həyata keçirilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2000-ci il 6 mart tarixli 289 nömrəli Fərmanı[7] isə siyasi iştirakın gender ölçüsü baxımından böyük önəm kəsb edirdi. Bu Fərman Azərbaycan Respublikasının bütün dövlət qurumlarında fəaliyyət növü nəzərə alınmaqla qadınların rəhbər vəzifələrdə kişilərlə bərabər təmsil olunmasını nəzərdə tuturdu. Beləliklə, yuxarıda qeyd edilmiş normativ hüquqi aktlar qadın hüquqlarının müdafiə edilməsinin və gender bərabərliyinin təmin edilməsinin institusional əsaslarını müəyyən etdi. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2006-cı ilin 6 fevral tarixli 361 nömrəli Fərmanı[8] ilə Azərbaycan Respublikasının Qadın Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin əsasında Azərbaycan Respublikasının Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi yaradıldı. Ailə və uşaq problemlərinin qadın problemləri ilə birgə və əlaqəli şəkildə həll edilməsi məqsədilə yaradılmış bu mərkəzi icra hakimiyyəti orqanı ailə, qadın və uşaq problemləri ilə iş sahəsində dövlət siyasətinin və tənzimlənmənin həyata keçirilməsini nəzərdə tutur. Eyni zamanda bu qurum 2006-cı ilin 10 oktyabr tarixində qəbul edilmiş "Gender (kişi və qadınların) bərabərliyinin təminatları haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunun 19-cu maddəsinə və həmin Qanunun tədbiq edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2006-cı il 29 noyabr tarixli 484 nömrəli Fərmanının 2-ci hissəsinə[9] əsasən gender bərabərliyinin təmin edilməsinə nəzarəti həyata keçirir və öz fəaliyyəti haqqında Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə illik məlumat təqdim edir. Beləliklə, 35 ilə yaxın bir dövr ərzində qadınların dövlət idarəçiliyində və qərar qəbul edilməsindəciştirakında tədricən müsbət tendensiya müşahidə olunmaqdadır. Bu gün qadınlar dövlət idarəçiliyinin ən yüksək vəzifələrində təmsil olunurlar. Mehriban Əliyeva - Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti, Sahibə Qafarova - Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin sədri, Səbinə Əliyeva - Azərbaycan Respublikasının İnsan hüquqları üzrə müvəkkilidir. Eyni zamanda qanunvericilik orqanında qadınların təmsilçiliyi 2005-ci il ilə müqayisədə artaraq 11 faizdən 20 faizə çatmışdır. Yerli özünüidarəetmə orqanlarına seçilmiş qadınların payı isə 2004-cü ildə keçirilmiş bələdiyyə seçkilərində 4% olduğu halda, hazırda 39%-dir. 2024-cü il üzrə əldə edilmiş məlumatlara əsasən, qadınlar Azərbaycan Respublikasının məhkəmə sisteminə daxil olan məhkəmələrdə hakim korpusunun 26,1 %-ni təşkil edirlər.Onlar prokurorluq orqanlarında rəhbər vəzifələrdə 4,5%-lə, Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə nazirliyində isə 11,7 %-lə təmsil olunurlar. Digər tərəfdən, qadın diplomatlar Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyində rəhbər vəzifələrdə (xüsusi tapşırıqlar üzrə səfir, idarə rəisi, səfir, daimi nümayəndə və baş konsul) çalışanların 6,9%-ni təşkil edir. Bir sıra digər nazirliklərdə isə vəziyyət aşağıdakı kimidir: Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin strukturu üzrə rəhbər vəzifələrdə qadınlar 30%, Elm və Təhsil Nazirliyinin strukturunda 26,2%, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi sistemində 22,3%, Energetika Nazirliyində 21,8%, Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin Aparatı, strukturuna daxil olan qurumlar və strukturuna daxil olmayan tabeliyindəki digər qurumlarda 16,5%, Maliyyə Nazirliyi sistemində 16%, İqtisadiyyat nazirliyi sisteminə daxil olan dövlət qurumlarında 13%, Gənclər və İdman Nazirliyinin mərkəzi aparatında və yerli bölmələrində 12,9% təşkil edir[10]. Beləliklə, dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra Azərbaycanda siyasi iştirakın gender ölçüsündə əhəmiyyətli irəliləyişlər əldə edilmişdir. İnstitusional mexanizmlər yaradılmiş, qadınların qərar qəbuletmə prosesində təmsilçiliyi genişlənmişdir. Eyni zamanda vətəndaş cəmiyyəti institutları qadınların siyasi savadlılığının və liderlik potensialının artırılması istiqamətində mütəmadi olaraq layihələr həyata keçirirlər. Seçkilərdə iştirak statistikası da qadınların seçici kimi sabit iştirakını və namizədlər arasında onların sayının tədricən artdığını göstərir. Lakin, digər tərəfdən, qadınların yüksək təhsil səviyyəsinə baxmayaraq, mədəni normalar, gender stereotipləri və ailədə ənənəvi rol bölgüsü qadınların fəal siyasi karyera imkanlarını obyektiv şəkildə məhdudlaşdırır. Kişilər və qadınlar arasında mövcud olan iqtisadi bərabərsizlik və institusional xüsusiyyətlər də qadınların siyasi proseslərdə iştirakına maneələr yaradır. Aydındır ki, kişilər və qadınlar arasında daha balanslı təmsilçilik modelinə doğru irəliləyiş ardıcıl və uzunmüddətli siyasi yanaşmanı və hərtərəfli tədbirlər planının həyata keçirilməsini özündə ehtiva edir. Bu gün qadınların qərar qəbuletmədə iştirakının artırılması təkcə sosial ədalət məsələsi deyil, bu həm də ölkənin modernləşdirilməsi və davamlı inkişafı üçün strateji bir resursdur. Bu baxımdan gələcəkdə perspektivli sahələrə iştirakı təşviq etmək üçün qanunvericilik mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi, liderlik və mentorluq proqramlarının genişləndirilməsi, təhsil təşəbbüslərinin inkişaf etdirilməsi və mədəni münasibətlərin dəyişdirilməsinə yönəlmiş ictimai kampaniyaların aparılması kimi fəaliyyətlər nəzərdən keçirilə bilər. Beləliklə, Azərbaycan nümunəsində siyasi iştirakın gender ölçüsünün təhlili tarixi irsin, coğrafi məkanın, dini və mədəni ənənələrin və müasir dövlət quruculuğunun xüsusiyyətlərinin mürəkkəb qarşılıqlı təsirini nəzərə almağı tələb edir. [1]Maddə 25. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası. 12 noyabr 1995-ci il, E-qanun.az - https://e-qanun.az/framework/897 [2]"Gender (kişi və qadınların) bərabərliyinin təminatları haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu. 10 oktyabr 2006-cı il, E-qanun.az - https://e-qanun.az/framework/12424 [3]"Gender (kişi və qadınların) bərabərliyinin təminatları haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu. 10 oktyabr 2006-cı il, maddə 1. E-qanun.az - https://e-qanun.az/framework/12424 [4]"Gender (kişi və qadınların) bərabərliyinin təminatları haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu. 10 oktyabr 2006-cı il, 6-cı maddə. E-qanun.az - https://e-qanun.az/framework/12424 [5]Azerbaijan. Status of Ratification. Official website of the UN Human Rights Office - https://indicators.ohchr.org [6]"Azərbaycan Respublikasının Qadın Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin yaradılması haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı. 14 yanvar 1998-ci il, № 668. E-qanun.az - https://e-qanun.az/framework/4932 [7]"Azərbaycan Respublikasında dövlət qadın siyasətinin həyata keçirilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı. 6 mart 2000-ci il. № 289. E-qanun.az - https://e-qanun.az/framework/597 [8]"Azərbaycan Respublikasının Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin yaradılması haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı. 6 fevral 2006-cı il, № 361. E-qanun.az - https://e-qanun.az/framework/11484 [9]“Gender (kişi və qadınların) bərabərliyinin təminatları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı. 29 noyabr 2006-cı il, № 484. E-qanun.az - https://e-qanun.az/framework/12432 [10] Gender (kişi və qadınların) bərabərliyinin təminatları haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanununun 20-ci maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikası Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin 2024-cü il üzrə məlumatı. Bakı, 2025, səh. 83-103
Dövlət Komitəsi növbəti könüllü qəbulu elan edir
Azərbaycan Respublikası Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzər Dövlət Komitəsi növbəti dəfə “Ailəm könüllüləri” proqramı çərçivəsində könüllü qəbulunu elan edir. Proqramının məqsədi gənclərin potensialından daha səmərəli istifadə edərək, peşə vərdişlərini aşılamaq, təcrübi biliklərini artırmaq, yaradıcı və innovativ potensialının üzə çıxarılmasını dəstəkləmək, cəmiyyətin bütün sahələrində fəal iştirakına şərait yaratmaq və ölkədə könüllülük hərəkatının inkişafına töhfə verməkdir. “Ailəm könüllüləri” proqramında: − 16-29 yaşlı; − Ali təhsilli (hazırda təhsilini davam edənlər də daxil olmaqla);− İntizamlı;− Təşkilatçılıq bacarığı olan;− Kollektivdə işləmək bacarığına sahib;− Operativ;− Kompüter və xarici dil bilikləri olan;− Təşəbbüskar gənclər iştirak edə bilər. Proqram həftədə 3 dəfə, 2 saat olmaqla, 3 ay davam edəcək. Könüllülük fəaliyyətini uğurla başa vuranlar Dövlət Komitəsi tərəfindən sertifikatla təltif olunacaqlar. Müraciət üçün son tarix: 10 may 2026-cı il. Qeydiyyat linki “Komitəsində könüllü fəaliyyətin təşkili haqqında” Qaydalar Əlaqə: +99412 493 79 62 What’s App: +99451 230 45 78 E-poçt: scfwcavolunteers@gmail.com
“Qadın iştirakçılığının təbliği” mövzusuna həsr olunmuş konfransda “Təhlükəsiz şəhərlər: dayanıqlı inkişaf modellərinin planlaşdırılmasında genderə həssas yanaşma” mövzusu müzakirə edilib
Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin təşkilatçılığı ilə “Qadın iştirakçılığının təbliği” mövzusuna həsr olunmuş konfrans çərçivəsində panel sessiyası təşkil olunub. Panelin moderatoru, İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin Monitorinq və qiymətləndirmə şöbəsinin baş məsləhətçisi Simrah İsmayılova çıxışında bildirib ki, müasir şəhərsalma yanaşmaları şəhərlərin qorunması və dayanıqlı inkişafına xidmət etməli, bu prosesdə genderə həssas və inklüziv prinsiplər əsas götürülməlidir. Simrah İsmayılova vurğulayıb ki, “Memarlıq və Şəhərsalma İli”nin əsas hədəflərindən biri şəhərlərin, xüsusilə də Qarabağ regionunun yenidən qurulması prosesinə diqqətin artırılmasıdır. Qeyd edib ki, Qarabağda həyata keçirilən bərpa proqramları çərçivəsində şəhərlərin yenidən qurulmasında genderə həssas və inklüziv yanaşmanın tətbiqi strateji əhəmiyyət daşıyır. Panel sessiyada çıxış edən Qarabağ Regional Memarlıq və Şəhərsalma Baş İdarəsinin rəhbəri Qədir Babayev bildirib ki, genderə həssas və insan mərkəzli yanaşma müasir şəhərsalmanın əsas istiqamətlərindən biri olmaqla, dayanıqlı və inklüziv şəhər mühitinin formalaşdırılmasında həlledici rol oynayır. O qeyd edib ki, işğaldan azad olunmuş ərazilərdə həyata keçirilən bərpa və yenidənqurma işləri bu yanaşmanın tətbiqi üçün mühüm imkan yaradıb. Bu çərçivədə sosial infrastrukturun qabaqcadan planlaşdırılması, piyada əlçatanlığının təmin edilməsi, təhlükəsiz ictimai məkanların təşkili və yaşayış mühitində balansın qorunması əsas prioritetlər kimi müəyyən olunub. Qədir Babayev vurğulayıb ki, tətbiq edilən şəhərsalma modeli qadınların iqtisadi və ictimai iştirakını gücləndirməklə yanaşı, ümumilikdə daha təhlükəsiz, funksional və dayanıqlı şəhərlərin qurulmasına xidmət edir. Daha sonra çıxış edən “DESIGN BUREAU” şirkətinin icraçı direktoru, memar Fizuli Əliyev bildirib ki, memarlıq sahəsində qadınların fəal iştirakı artıq formalaşmış reallıqdır və bu istiqamətdə müsbət dinamika müşahidə olunur. O, bu sahədə sistemli yanaşmanın vacibliyini vurğulayaraq, mentorluq proqramlarının təşkili, karyera davamlılığını dəstəkləyən mexanizmlərin yaradılması, peşəkar şəbəkələşmənin genişləndirilməsi və rol modellərinin təşviqinin əhəmiyyətini qeyd edib. O bildirib ki, bu tədbirlər kompleks şəkildə həyata keçirildiyi təqdirdə memarlıq sahəsində daha inklüziv və davamlı inkişaf mühitinin formalaşdırılması mümkün olacaq. Azərbaycan Memarlar İttifaqının əməkdaşı, memar Şeyda Novruzova çıxış edərək bildirib ki, Azərbaycanda qadın memarlar şəhərsalma və memarlıq sahəsində fəal iştirak edərək mühüm uğurlar əldə edir və bu ənənə əvvəlki nəsillərin qoyduğu əsaslar üzərində davam etdirilir. O vurğulayıb ki, peşə fəaliyyətində əsas meyar cins deyil, peşəkarlıqdır və qadınların layihələrdə, o cümlədən Qarabağda aparılan bərpa işlərində iştirakı gender bərabərliyinin real göstəricisidir. Şeyda Novruzova əlavə edib ki, inklüziv və təhlükəsiz şəhər mühitinin formalaşdırılması bütün cəmiyyət üzvləri üçün əlçatan olmalı və bu prosesdə hər kəs bərabər iştirak etməlidir. Müzakirələr zamanı şəhərsalma siyasətində gender balansının qorunması daha təhlükəsiz, inklüziv şəhərlərin formalaşmasına mühüm töhfə verdiyi qeyd olunub. Sonda mövzu ətrafında geniş fikir mübadiləsi aparılıb.
“Bərabər imkanların təmin olunmasında iqtisadi gücləndirmə və hüquqi islahatlar” mövzusu müzakirə edilib
23 aprel 2026-cı il tarixində Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin təşkilatçılığı ilə keçirilən “Qadın iştirakçılığının təbliği” mövzusunda konfrans çərçivəsində “Bərabər imkanların təmin olunmasında iqtisadi gücləndirmə və hüquqi islahatlar” mövzusunda panel müzakirə təşkil edilib. Milli Məclisin deputatı, “ADA” Universitetinin prorektoru Fariz İsmayılzadənin moderatorluğu ilə keçirilən paneldə qadınların cəmiyyətdə və iqtisadi həyatda daha fəal iştirakının təmin olunması üçün iqtisadi imkanların genişləndirilməsi və hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsi məsələləri ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb. Fariz İsmayılzadə çıxışında bildirib ki, bugünkü panel müzakirəsi müasir şəhərsalma və iqtisadi fəaliyyət kontekstində gender həssaslığının nəzərə alınmasına yönəldilməlidir. Deputat vurğulayıb ki, şəhərsalma prinsipləri qadınlar üçün daha geniş imkanlar yaratmalı, onların iqtisadi potensialını gücləndirməli və təmsilçilik problemlərini aradan qaldırmalıdır. Onun sözlərinə görə, bu yanaşma həm sosial ədalət, həm də inklüziv və davamlı iqtisadi inkişaf baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Milli Məclisin deputatı Vüqar Bayramov çıxışında bildirib ki, şəhərsalma yalnız infrastrukturun qurulması ilə məhdudlaşmır, həm də inklüziv yanaşmaya əsaslanmalıdır. Onun sözlərinə görə, müasir şəhərsalma modellərində əlçatanlıq, təhlükəsizlik və bərabər istifadə imkanları əsas prinsiplərdir və bir çox ölkələrdə bu yanaşma qanunvericilik səviyyəsində tətbiq olunur. Deputat qeyd edib ki, həssas qrupların gündəlik həyatını asanlaşdırmaq üçün əlavə tədbirlər görülməli, inklüzivlik yalnız fiziki deyil, sosial-iqtisadi inkişafın da əsas tərkib hissəsi kimi nəzərə alınmalıdır. O vurğulayıb ki, dövlətin əsas məqsədlərindən biri mikro, kiçik və orta sahibkarlığın inkişafına dəstək verməkdir və bu, iqtisadi fəallığın və ümumi rifahın artırılması üçün vacibdir: “Azərbaycanda yaradılacaq dəyərdə qadın və uşaqların, xüsusən də qadınların payının artırılması və dəyərə çıxış imkanlarının inklüziv olaraq genişləndirilməsi çox vacibdir" - deyə o əlavə edib. Milli Məclisin deputatı, Aqrar siyasət komitəsinin sədr müavini Razi Nurullayev çıxışında bildirib ki, mövzu xüsusilə regionlar baxımından əhəmiyyətlidir. O qeyd edib ki, qadınların memarlıq sahəsində iştirakı sosial memarlıq kontekstində müzakirə olunmalı və bu istiqamət daha geniş təhlil edilməlidir. Deputat vurğulayıb ki, qadınların cəmiyyətdəki mövqeyi yalnız mövcud səviyyə ilə məhdudlaşmamalı, daha yüksək inkişaf mərhələsinə çatmalıdır. Onun sözlərinə görə, bunun üçün təhsil imkanları genişləndirilməli, qadınların uzunmüddətli və keyfiyyətli təhsilə çıxışı təmin edilməli və onların əmək bazarında fəallığı artırılmalıdır. O əlavə edib ki, qadınlar öz potensiallarını dərk etməli, seçimləri əsasında inkişaf etməli və iqtisadi imkanları genişləndirilməlidir. Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının sədrinin müşaviri Nigar Vahabzadə çıxışında bildirib ki, bərabər imkanların təmin olunmaması bir çox problemlərə səbəb olur və bu baxımdan əmək bazarı, işçi-işəgötürən münasibətləri və sosial hüquqlar mühüm rol oynayır. O qeyd edib ki, təşkilatın 2025–2027-ci illər üzrə strategiyasında gender bərabərliyi və gənclərin üzvlüyə təşviqi əsas istiqamətlərdəndir. Onun sözlərinə görə, 2025-ci ildə üzvlərin sayı 1 milyona yaxın olub, qadınların payı 53,4 faiz təşkil edib və bu, əvvəlki illə müqayisədə artım deməkdir. “Yaş qruplarına görə təhlil göstərir ki, qadın üzvlərin 71%-i əmək bazarında aktiv yaş qrupuna daxildir. Bu isə qadınların əmək bazarında iştirakının artdığını göstərir” - deyə o əlavə edib. “İMZA” Sosial İnkişafa Dəstək İctimai Birliyinin sədr müavini Nazim Bayandurov çıxışında bildirib ki, şəhərsalma və memarlıq sahəsində sosial mühitin və keyfiyyətli yaşam şəraitinin formalaşdırılması əsas məsələlərdəndir. O vurğulayıb ki, şəhərsalma yalnız binalardan ibarət deyil, ailədən başlayaraq bütöv bir yaşayış mühitinin qurulmasını əhatə edir və bu yanaşma dağlıq bölgələrdə də tətbiq olunmalıdır. Onun sözlərinə görə, güclü iqtisadi cəmiyyət qurmaq üçün mövcud potensiallardan birgə və səmərəli istifadə vacibdir. Panel iştirakçıların suallarının cavablandırılması ilə davam edib. Səsləndirilən fikirlər bərabər imkanların genişləndirilməsi və inklüziv inkişafın təmin olunması istiqamətində kompleks yanaşmanın vacibliyini bir daha ortaya qoyub.
Memarlıqda qadın iştirakçılığının təbliği mövzusunda konfrans öz işinə başlayıb
23 aprel 2026-cı il tarixində “Memarlıq və Şəhərsalma İli” çərçivəsində “Qadın iştirakçılığının təbliği” mövzusuna həsr olunmuş konfransın açılış mərasimi keçirilib. Tədbir Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin təşkilatçılığı, Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi, Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Agentliyi və Azərbaycan Memarlar İttifaqının tərəfdaşlığı ilə baş tutub. Tədbirdən öncə təşkil edilən qadın memarların əsərlərindən ibarət sərgi maraqla qarşılanıb. Kofransın rəsmi hissəsi Dövlət Himninin səsləndirilməsi ilə başlayıb və açılış nitqləri dinlənilib. Çıxış edən Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Bahar Muradova, 2026-cı ilin “Memarlıq və Şəhərsalma İli” elan olunmasının dövlətin bu sahəyə verdiyi önəmin göstəricisi olduğunu bildirib. Qeyd edib ki, müasir dövrdə şəhərsalma artıq yalnız infrastruktur məsələsi deyil, milli inkişafı, sosial ədaləti və təhlükəsizliyi təmin edən əsas strateji istiqamətlərdən biridir. O, 13-cü Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun (World Urban Forum 13 - WUF13) ölkəmizdə keçirilməsinin strateji əhəmiyyətinə diqqət çəkərək, bu tədbirin Azərbaycanın qlobal urban gündəliyində mövqeyini daha da gücləndirəcəyini vurğulayıb. İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə həyata keçirilən yenidənqurma işlərinin Azərbaycanın yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu göstərdiyini, bu quruculuq prosesində qadınların da fəal iştirakının vacibliyini qeyd edib. B.Muradova, eyni zamanda UN-Habitat ilə əməkdaşlıq çərçivəsində həyata keçirilən layihələri xatırladıb, qadınların şəhərsalma və layihələndirmə proseslərində iştirakının daha funksional, təhlükəsiz və inklüziv mühitlərin formalaşmasına, şəhərlərin insan yönümlü inkişafına xidmət etdiyini qeyd edib. Dövlət Komitəsinin sədri, Azərbaycanda bu sahədə öncül qadınları xatırlayaraq, hazırda qadınların ölkənin ictimai və iqtisadi həyatda rolunun ildən-ilə gücləndiyini diqqətə çatdırıb. Əlavə edib ki, memarlıq sahəsində gender balansı digər texniki sahələrlə müqayisədə müsbət olsa da, əmək bazarında müəyyən uyğunsuzluqlar qalmaqdadır. O, qadınların irimiqyaslı tikinti və şəhərsalma layihələrində iştiraklarının nisbətən az olduğunu və bu istiqamətdə stereotiplərin aradan qaldırılması, qadınların qərarvermə, liderlik mövqelərində təmsilçiliyinin artırılmasının əsas prioritetlərdən olduğunu qeyd edib. Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin sədr müavini İlqar İsbatov, tədbirin Azərbaycan memarlığında qadınların rolunun geniş ictimai müzakirəsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıdığını və bu sahədə yeni təşəbbüslərə təkan verdiyini deyib. İ.İsbatov, tarixən daha çox kişilərin üstünlük təşkil etdiyi memarlıq sahəsində son onilliklərdə qadınların fəallığının əhəmiyyətli dərəcədə artaraq, həm dünya, həm də Azərbaycan miqyasında dəyərli memarlıq nümunələri yaradan qadın memarların yetişdiyini bildirib. O, milli memarlıq məktəbinin inkişafında, elmi-tədris mühitinin formalaşmasında və müasir layihələrin həyata keçirilməsində qadın memarların rolunun getdikcə gücləndiyini vurğulayıb. Əlavə edib ki, bu gün işğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan bərpa-quruculuq işləri və beynəlxalq təcrübəyə malik gənc mütəxəssislərin fəal iştirakı qadın memarların potensialının daha geniş şəkildə reallaşmasına imkan yaradır və Azərbaycanın memarlıq sahəsində davamlı inkişafına mühüm töhfə verir. Azərbaycan Memarlar İttifaqının İdarə Heyətinin sədri Elbay Qasımzadə çıxışı zamanı memarlıq sahəsində qadınların sayında müşahidə olunan artımı müsbət tendensiya kimi qiymətləndirib. O, qadınlara həsr olunmuş tarixi memarlıq abidələrindən bəhs edərək qeyd edib ki, bu nümunələr Azərbaycan cəmiyyətində tarixən qadına göstərilən yüksək ehtiramın göstəricisidir. E.Qasımzadə, eyni zamanda qadınların memarlıq sahəsində rolu və yerindən danışaraq vurğulayıb ki, qadın memarlar şəhər mühitinin formalaşdırılmasında estetik zövqü, funksionallıq və insan amilinə həssas yanaşmaları ilə seçilir. Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Agentliyinin İdarə Heyətinin sədr müavini Rüfət Atakişiyev çıxışında qadınların memarlıq və şəhərsalma sahəsində rolunun artırılmasının vacibliyini vurğulayıb, bu kimi platformaların inklüziv və balanslı qərarların qəbuluna töhfə verdiyini bildirib. O qeyd edib ki, Azərbaycanda qadınların iqtisadi fəallığı artmaqdadır və onların sahibkarlıq fəaliyyəti məşğulluq və biznes mühitinə müsbət təsir göstərir. R.Atakişiyev, qadın sahibkarların qarşılaşdığı əsas çətinliklərin aradan qaldırılması üçün KOBİA tərəfindən müxtəlif təlim, qrant layihələrinin, bazara çıxış və beynəlxalq təcrübə imkanlarının təqdim olunduğunu qeyd edib, həyata keçirilən layihələrin qadınların iqtisadi güclənməsinə və şəhər mühitində daha aktiv iştirakına şərait yaratdığını diqqətə çatdırıb. Rəsmi açılışdan sonra konfrans işinə başlayıb. Qeyd edək ki, konfrans çərçivəsində “Bərabər imkanların təmin olunmasında iqtisadi gücləndirmə və hüquqi islahatlar” və “Təhlükəsiz şəhərlər: dayanıqlı inkişaf modellərinin planlaşdırılmasında genderə həssas yanaşma” mövzularında iki panel müzakirəsi təşkil edilib.
Komitə rəsmisi Ankarada “Uşaqların səlahiyyətləndirilməsi və iştirakı üçün rəqəmsal dünyanın potensialından istifadə” adlı panel sessiyasında çıxış edib
Ankarada keçirilən “Rəqəmsal mühitdə uşaqların müdafiəsi üzrə beynəlxalq siyasət və təcrübə mübadiləsi” mövzusunda konfrans çərçivəsində təşkil olunan panel müzakirəsində çıxış edən Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin Xarici əlaqələr və protokol xidməti şöbəsinin müdiri Nurəddin Babazadə rəqəmsal texnologiyaların uşaqlar üçün yeni imkanlar yaratmaqla yanaşı, onların cəmiyyət həyatında fəal iştirakını təmin edən mühüm vasitəyə çevrildiyini bildirib. Nurəddin Babazadə qeyd edib ki, əsas məqsəd uşaqları yalnız qorumaq deyil, onları rəqəmsal dünyanın aktiv və gücləndirilmiş iştirakçıları kimi formalaşdırmaqdır. O, bu istiqamətdə rəqəmsal savadlılığın artırılmasının, tənqidi düşüncə və məsuliyyətli davranış vərdişlərinin inkişafının vacibliyini vurğulayıb. N. Babazadə əlavə edib ki, rəqəmsal mühitin təhlükəsiz və inklüziv olması dövlətlərlə yanaşı texnologiya şirkətləri, təhsil sistemi və vətəndaş cəmiyyətinin ortaq məsuliyyətidir. O, həmçinin uşaqların rəqəmsal siyasətlərin formalaşdırılması prosesində iştirakının genişləndirilməsinin əhəmiyyətinə diqqət çəkib. Komitə rəsmisi çıxışında Azərbaycanda uşaqların rəqəmsal mühitdə gücləndirilməsi istiqamətində həyata keçirilən siyasət və proqramlar barədə məlumat verib. Bildirib ki, müvafiq fəaliyyət planları çərçivəsində rəqəmsal savadlılığın artırılması, innovativ təhsil yanaşmalarının tətbiqi və uşaqların təhlükəsiz rəqəmsal mühitə inteqrasiyası prioritet istiqamətlər sırasındadır. Sonda vurğulanıb ki, rəqəmsal mühitdə məlumatlı, təhlükəsiz və fəal uşaqların yetişdirilməsi cəmiyyətin dayanıqlı inkişafı üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
“Ailələrimizi tanıyaq” layihəsi uğurla davam edir
Sağlam və güclü təməllər üzərində qurulan, ailə dəyərlərinə önəm verən nümunəvi ailələri cəmiyyətə tanıtmaq və bu istiqamətdə təşviqat işini aparmaq məqsədi daşıyan “Ailələrimizi tanıyaq” layihəsi uğurla davam edir. Layihəmizin növbəti qonağı Ağdam rayonundan olan, nümunəvi həyat tərzi ilə seçilən Qarayevlər ailəsidir. Cəlil Qarayev 1953-cü ildə Ağdam rayonunun Güllücə kəndində müəllim ailəsində anadan olub. Bakı İncəsənət İnstitutunu və Moskva Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət İnstitutunu bitirib. 1994-cü ilə qədər Güllücə kənd Mədəniyyət Evində rəssam kimi fəaliyyət göstərib, kəndin mədəni həyatında fəal iştirak edib. Həyat yoldaşı Şəfiqə Qarayeva 1960-cı ildə Ağam rayonunun Güllücə kəndində anadan olub, orta təhsillidir, 2025-ci ilədək Güllücə kənd Mədəniyyət evində texniki işçi kimi fəaliyyət göstərib. Hazırda təqaüddədir. 48 ildir evli olan Qarayevlərin bu evlilikdən 6 övladı, 12 nəvəsi var. Övladları müxtəlif peşələrdə çalışaraq ölkəmizin rifahına öz töhfələrini verirlər. Qarayevlər ailəsi Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan ərazilərini işğal etməsi zamanı öz doğma yurd-yuvalarını tərk etməyə məcbur olaraq 1994-cü ildə Bərdə rayonu ərazisində yerləşən çadır şəhərciyində məskunlaşıblar. Bütün çətinliklərə baxmayaraq, C.Qarayev sənətindən uzaq düşməyib, rəsm əsərləri yaratmağa davam edib. Əsərləri bu gün də mütəmadi olaraq müxtəlif sərgilərdə nümayiş olunur. Rəssamlıqla məşğul olmaq, tar alətində ifa etmək onun üçün daxili dünyasını ifadə etməyin, insanların qəlbinə yol tapmağın bir yoludur. Vətən uğrunda canından keçən şəhidlərimizin əziz xatirəsini yaşatmaq məqsədilə onların portretlərini kətan üzərində işləyərək təmənnasız şəkildə ailələrinə təqdim edən C.Qarayev qeyd edib ki, “Bu işi mən özüm üçün sadəcə bir sənət nümunəsi deyil, vətəndaşlıq borcu, mənəvi məsuliyyət hesab edirəm. Düşünürəm ki, bu yolla şəhidlərimizin əziz xatirəsinə kiçik də olsa töhfə verirəm və bu, mənə dərin mənəvi rahatlıq, qürur hissi bəxş edir”. Bu nümunəvi ailə ilə müsahibəmizi Sizə təqdim edirik. - Xoşbəxt evliliyin sirri nədədir? - Xoşbəxt evliliyin sirri qarşılıqlı hörmət, etibar və anlayışdadır. Sevgi ailənin təməlidir, amma uzunömürlü olması üçün səbirli olmaq, bir-birini dinləmək və anlayış göstərmək vacibdir. Biz ailədə ‘”mən” yox, “biz” anlayışını ön planda tuturuq.Ailə həyatında müxtəlif mərhələlər olur və hər mərhələdə insanın səbirli olması, qarşı tərəfi başa düşməsi çox önəmlidir. Həmçinin ailədə “mən haqlıyam” düşüncəsindən daha çox “biz necə razılaşa bilərik” yanaşması üstün olmalıdır. Bir-birini dinləmək, incitməməyə çalışmaq və ən əsası, münasibəti qorumaq istəyi ailəni uzunömürlü edir. - Ailədə fərqli fikirlər olduqda bu məsələni necə həll edirsiniz? - Hər ailədə olduğu kimi bizim ailəmizdə də bəzən fikir ayrılıqları olur. Bu, həyatın təbii bir hissəsidir. Əsas məsələ bu vəziyyəti necə idarə etməkdir. Biz çalışırıq ki, əsəbi halda qərar verməyək. Sakitləşdikdən sonra məsələni müzakirə edirik. Hər kəs öz fikrini açıq şəkildə bildirir və qarşı tərəfi dinləyir. Çox vaxt ortaq bir məxrəcə gəlmək mümkün olur. Ona görə də ailədə açıq və səmimi ünsiyyət çox vacibdir. - Vətənə, dövlətə layiqli övladların yetişməsi üçün nə etmək lazımdır? - Biz uşaqlara yalnız sözlə deyil, öz davranışımızla da tərbiyə veririk. Onlara diqqət, qayğı və sevgi göstərərək onların özünəinamını artırmışıq. Hər uşaq fərqlidir, buna görə fərdi yanaşma da çox önəmlidir. Uşaq ilk tərbiyəni ailədə alır və valideynin davranışı onun üçün ən böyük nümunə olur. Uşaqlara kiçik yaşlarından vətən sevgisi, dövlətə bağlılıq, milli dəyərlərə hörmət aşılanmalıdır. Bunun üçün valideyn özü də bu dəyərləri yaşatmalıdır. Eyni zamanda, uşağın təhsili, dünyagörüşü və ətraf mühitlə düzgün münasibəti də çox vacibdir. Yalnız savadlı deyil, həm də vətəninə faydalı, məsuliyyətli və vicdanlı vətəndaş yetişdirmək əsas məqsəd olmalıdır. - Valideyn-övlad münasibətləri ailənizdə necə tənzimlənir? - Münasibətlər qarşılıqlı hörmət və etibar üzərində qurulub. Biz uşaqlara sərt nəzarət etmək əvəzinə, düzgün istiqamət göstəririk. Biz çalışmışıq ki, uşaqlarla münasibətlərimiz qorxu üzərində deyil, etibar üzərində qurulsun. Uşaqlar bilməlidir ki, istənilən məsələdə gəlib valideyni ilə danışa bilərlər. Onların fikirlərinə hörmətlə yanaşırıq, eyni zamanda düzgün istiqamət verməyə çalışırıq. Nəzarət var, amma bu nəzarət sərt qadağalar şəklində deyil, daha çox izah və yönləndirmə formasındadır. - Ailə qurmaq istəyən gənclərə nə məsləhət görərdiniz? - Gənclərə tövsiyəmiz odur ki, ailə qurmaq qərarını düşünülmüş şəkildə versinlər. Sevgi kifayət deyil, hörmət, uyğunluq və məsuliyyət hissi vacibdir. Həyat yoldaşını yaxşı tanımaq, məqsədləri və gözləntiləri bölüşmək önəmlidir. Ailə qurmaq bir ömürlük qərardır və tələskənlik olmamalıdır. Qarşılıqlı hörmət, səbir və anlayış olmadan sağlam ailə qurmaq çətin olur. Ona görə də bu dəyərləri əvvəlcədən formalaşdırmaq vacibdir. Hörmətli Qarayevlər ailəsinə dəyərli fikirlərini bizimlə bölüşdüyünə görə təşəkkürümüzü bildirir, onlara uzun ömür və möhkəm cansağlığı arzu edirik.